Evariste Galois ve Matematik Sevgisi |

Evariste Galois ve Matematik Sevgisi

Évariste Galois (1811 -1832)

Galois Paris çevresinde küçük bir kasabanın belediye başkanının oğluydu. Matematiğe ortaöğretim sırasında ilgi duymaya başladı. Sınıf arkadaşları derslerinde başarılı olmaya çalışırken galois’in böyle bir derdi yoktur. Lagrange ve Abel‘in eserleri ona okul derslerinden daha ilginç gelmeye başlamıştır. Sınıfta öğretmenler ders anlatırken Galois büyük matematikçilerin kuramları üstüne düşünüyordu.  Dolayısı ile ödevlerini yapmaması ve derse dikkatini vermemesi öğretmenleri kızdırıyordu. Galois matematiği öylesine seviyordu ki öğretmenleri galois’in matematikten başka ders almasının gereksiz olduğunu düşünüyorlardı.

Bir çok büyük matematikçinin kitaplarını okuyup incelemesine rağmen üniversiteye kabul edilmedi. 17 yaşındayken kendini kanıtlayabilmesi için zamanın ünlü matematikçilerinden  Cauchy‘ye verdiği, polinomları çözüm yolu ile ilgili makalesini Cauchy kaybetti. O dönem ülkenin her yerinden Cauchy ‘ye makaleler geliyordu. Cauchy referansı olanları inceliyordu. Olmayanları ise fazla önemsemiyordu. 18 yaşındayken bir  makale ile matematik yarışmasına katıldı. Şansızlıklar bir türlü yakasını bırakmadı matematik yarışmasında hakem olan Fourier ölünce yarışmaya soktuğu makalesi kayboldu.Daha sonra zorlada olsa öğretmen okuluna girdi. Bilim için faydalı olsa da insanların anlamadığı matematik kuramları üzerine çalışmaya devam etti. Tabi dersleri yine boşladı. Okul  yönetimi ile sorunlar yaşadığı. Tek önemsediği matematik ve matematik dersleriydi.  Bir matematik  dergisine  sunduğu bir başka makalesi, hakemlerin ispatları  anlayamamaları yüzünden kabul edilmedi. Galois hayatını devam ettirebilmek için özel matematik dersleri veriyordu. Öte taraftan Galois  siyasete de bulaşmıştır. 1830 Devrimi’ne Cumhuriyetçi sıfatıyla katıldı. Siyasi sebeplerden dolayı iki kez hapse girip çıktı.

Galois’in hayatını ilginç kılan teorileri dışında ölüm şeklidir. Galois kasabada bir bara bir şeyler içmek için gitmişti. Yanına oldukça güzel bir kadın oturdu ve tanışmak istedi. Tanıştıktan sonra sıcak bir sohbet başladı. Alkolünde verdiği cesaretle ikili oldukça yakınlaştı. Tam bu sırada kadının nişanlısı bardan içeriye girdi. Nişanlısını başka bir adamın kollarında gören adam çılgına döndü. Galois’i duelloya davet etti. O zamanlarda davete icabet etmemek şerefsizlik sayılırdı. Kısacık hayatı matematik teorileri ile geçen galois düelloda hiçbir şansının olmadığını biliyordu. O gece tüm matematik çalışmalarını toplayıp posta ile arkadaşına gönderdi. Sabah düelloda ne yazık ki hayatını kaybetti.

Galois’in arkadaşına  gönderdiği çalışmalar çok sonraları matematik dünyasında kabul görmüştür. Sayılar teorisinin temeli sayılan bu çalışmaların en önemli bölümü denklem çözümleri ile ilgili olan kısımıdır. Galois derecesi dörtten büyük polinomların çözümü için genel bir formül bulunamayacağını ispat etmiştir.Bu ve bunun gibi çalışmalarına  genel olarak “Galois teorisi” denir.”

Sevgili öğrenciler ünlü matematikçilerin hayatlarından çıkaracağımız önemli dersler vardır. Hırsları, gururları ve matematiğe olan karşılıksız sevdaları taktire şayandır. Çocuk denecek yaşlarda küçücük boyları ile ne büyük işlere kalkışmışlar. Acaba biz hayatın neresindeyiz…

Comments are closed.